INTERVIEW 8 
Project 13
OZ: Oké, dan gaan we beginnen met het interview. Het gaat dus over sociaal welzijn en dat houdt in: de informele contacten op het werk, de band met collega's, het gevoel bij een groep te horen, dat soort dingen. En heb jij een project uitgezocht wat daar iets mee te maken had, en kan je mij vertellen met wat voor soort sociale dingen dat te maken had?
D8: Ja, want ik heb twee projecten dan. Eentje is een kantoor, en dat is eigenlijk een samenvoeging van twee bedrijven, die dan weer samen zijn verder gegaan onder een grotere paraplu. Of nou ja, het bedrijf heet [P13], die zitten in de [producten organisatie]. Maar dat waren eerst twee grote partijen in Nederland die zijn samengegaan onder de grote paraplu van [P13], en dat is eigenlijk uit de UK. 
Maar ze zijn dus echt een vestiging in Nederland, dus het was voor hun ook wel een uitdaging, want twee culturen, twee verschillende manieren van werken, en dat moest allemaal op de manier gaan, zoals [P13] dat doet. Dus dat was ook wel echt een vraag aan ons. Ze gingen daarom ook heel bewust naar een nieuw pand, dus niet in een van de bestaande kantoren van de bedrijven, dat ze daar verder gingen groeien dus…
Ik kan anders wel alvast even wat delen.
OZ: Als het goed is kan je je scherm delen.
D8: Dan gaan we eerst even naar de plattegrond. En nog wel even goed om op te merken bij dit project: dit was begonnen vóór corona, maar we hebben het opgeleverd in corona, tijdens de eerste lockdown.
Maar we hadden van hun een heel duidelijk pve [OZ: programma van eisen] eigenlijk al gekregen van, nou ja, zoveel werkplekken moeten er zijn, we willen vergaderruimtes… Maar het was bij hun eigenlijk ook al wel heel erg van belang dat ze zich namelijk ook erg goed beseften van als we mensen opeens allemaal bij elkaar gaan zetten en het wordt allemaal anders, dan moeten we ook iets aan het sociale doen. Dus.. zij hadden al gezegd, we willen iets van een grote keuken. Maar dat was in de eerste voorstellen die ze zelf ook al hadden bedacht, eigenlijk rondom de kern gesitueerd. Hier in het midden, of eigenlijk links onderin, zit meer de kern. En toen dachten ze: als we daar gewoon de pantry tegen plaatsen makkelijk en kan iedereen een kopje koffie halen. Maar eigenlijk… want we waren in concurrentie met twee andere partijen voor dit ontwerp...
OZ: Oh ja?
D8: en dit heb ik met [naam collega] gedaan… hadden wij heel erg van, nou ja, als we juist willen dat mensen samenkomen, en dat het meer gewoon als één wordt, dat we een soort van impuls daaraan willen geven, wilden we dus de pantry en dat grootser maken. En hebben we die dus ook in het midden geplaatst. Dus weg van de kern, weg van de makkelijke oplossingen, maar veel meer van het moet een soort aanlandplek zijn waar iedereen zicht op heeft en waar iedereen heel makkelijk naar toe kan komen. 
OZ: Ja. Waarom noem je dat wat zij aanvankelijk wilden een makkelijke oplossing?
D8: Omdat dan, voor het leidingwerk. Voor het water en afvoer kon je dat dan makkelijk via de kern doen en nu moet het even door de vloer, bij het plafond bij de onderburen. Maar omdat we het dus ook nog op een podium hebben geplaatst, waardoor je echt nog éventjes wat ja, wat meer, hoger kwam… Het is ook, dit pand, de gevel bestaat volledig uit glas. En dan echt van vloer tot plafond, en je hebt een waanzinnig uitzicht over [de stad], want het is in [wijk] staat het kantoor. Zo van, ja dat wil je, dat uitzicht wil je zeker hebben als je bij elkaar komt. Dus daarom hebben we ook nog het sociale gedeelte iets omhoog geplaatst, zodat je altijd het uitzicht zou behouden.
OZ: Zodat je een beetje over de werkplekken heen kijkt?
D8: Ja ja. …
O: En waarom is het belangrijk om ook als je samen bent dat uitzicht te hebben, volgens jou?
D8: Eh… nou, omdat ik denk dat… het is sowieso een makkelijk praatstukje. Je kunt zeggen: ‘Zag je het [bezienswaardigheid]?’, je ziet de [wijk], je kan heel makkelijk van: ‘Oh daar, dat pand’ ‘Oh, ken je dit?’ of: ‘Waar woon jij?’
OZ: Gespreksaanleidingen?
D8: Ja, en daarnaast was het ook nog een keer, omdat wij het zelf zo’n mooi uitzicht vonden, dat we dat ook heel graag aan de mensen wilden geven. Daardoor hebben we ook bewust hier een deel bij de gevel, en ook op meerdere plekken, dat we juist stoelen daar hebben neergezet, waar dus ook voor kort overleg, of dat er juist een bartafel staat om aan kunnen werken, zodat ze daar constant dat uitzicht zouden kunnen hebben. Maar wat… we merken ook wel dat juist naar buiten staren, of gewoon kijken, dat dat ook wel weer mensen áántrekt. Zodat we ze op die manier hoopten ook weer eens wat meer van hun bureau weg te halen en dus, nou ja, meer naar de gevel toe te trekken, en ook dat is wat meer in contact met elkaar te komen.
OZ: Dus dat je samen kan kijken. 
D8: Ja, ja. En we hadden dan juist weer wat, dus de eerste oplossing zou zijn geweest om de pantry te plaatsen, dus rondom de kern, hebben we eigenlijk allerlei verschillende, ja, oneerbiedig hokjes, of nou ja, kleine ruimtes gemaakt waarin dus een belplek of een overlegplek of de printer, de garderobe is weggewerkt. … Ehm…
OZ: Voor de printer moet je een hokje in, als je je printje gaat halen?
D8: Ja, dacht ik. Ik kan nu dit erbij pakken. Want we hebben dus rondom de kern een soort wave gemaakt. Want het hele thema of concept, ja, thema voor het interieur, ook kleurgebruik, komt heel erg voort uit hun eigen huisstijl wat ze hadden. En ook omdat ze dus [naam bedrijf] hadden als naam. En we hadden een filmpje van ze gevonden, van de release party, dat hadden ze blijkbaar gehad, en dat was ook heel erg op het water ingespeeld. Dus wel letterlijk wel op de naam, maar ook dat je zo’n druppel zag vallen en dat het dus dan zo’n verdere grotere beweging gaf. 
OZ: Oh ja. En hadden ze ook de kleuren al helemaal bepaald voor jullie, of dat niet?
D8: Niet helemaal. Maar in dat filmpje zagen we dus ook wel echt de kleuren, vanuit [naam bedrijf] was er wel wat bepaald, maar daar zijn we wel verder op doorgegaan. Maar het was niet van er moet deze ralkleur in, of… Het was meer dat ze het gewoon sferisch hadden opgemaakt. Daar hebben wij wat uit gepakt en verwerkt. 
Maar we wilden dus ook heel erg, juist met die waterdruppel en dat water, en de beweging. En dus hier rondom de kern hebben we, wat ik dus zei, eigenlijk die kleine ruimtes, hebben we een soort latten gecreëerd die zo golvend zijn. En daar ga je dus in. En sommigen hebben echt een deur. En dan is het dus een functie, kan je bellen, of je dus afsluiten, of iets anders. En hier… staat de printer. Dus je gaat wel een soort nisje in, maar het is nog wel zichtbaar, en open. Dus hier hebben we heel erg gespeeld met het wat meer, ja, dat je je meer kan terugtrekken en meer privé, en dus ruim langs de gevel is het dus allemaal veel meer publiek toegankelijk en meer voor de ontmoeting.
OZ: Ja, want ik zie inderdaad, dat is dan langs de gevel denk ik, de bureaus staan in een open werkruimte. En ik zie in die kern bijvoorbeeld zo’n soort, ja, zo'n nisje met een zitje daarin, bankjes en een lampje, waar je je wat meer terugtrekt, maar toch nog steeds erbij bent.
D8: Ja.
OZ: En wat je aanwees net, die printer, dat hokje heeft dan geen deur begrijp ik?
D8: Nee, nee.
OZ: Maar je moet er wel in?
D8: Ja.
OZ: Dus als je met zijn tweeën toevallig een printje gaat halen, dan kun je wel daarbuiten nog even praten want je kunt er niet allemaal in?
D8: Ja. Ja klopt. Ja en, want het was voor hun van dat printen, dat moest wel vlakbij de werkplekken zijn, of dat wilden ze graag. Dus de printers staan eigenlijk ook bij waar de meeste werkplekken zich bevinden.
OZ: Soms wordt dat ook gebruikt als een soort van ontmoetingspunt.
D8: Ja. Ja, en dat is hier dus ja minder. Het is meer iets functioneels. Dus we hebben echt dat ontmoeten veel meer naar de pantry en die ruimte daaromheen. 
Ik kan nu anders nog even wat foto's laten zien, maar ik denk dat ik dan weer mijn scherm opnieuw moet delen, of zie jij nu ook een foto?
OZ: Nee, ik zie nog steeds het document van net.
D8: Dan deel ik gewoon even opnieuw.
Want dit is dus het podium, met een grote tafel en de pantry met de bar eraan. En eigenlijk, zowel aan de linkerkant als aan de rechterkant, hebben we dus vergaderruimtes ook gecreëerd of ook een lounge vergaderruimte. Zo dat dit veel meer de ontmoetingsplek gaat worden. En je ziet links achterin, zie je ook al van daar zijn dus ook weer plekken gecreëerd aan de gevel. 
OZ: Wat is een lounge vergaderruimte?
D8: Eh… of nou ja, het is een ruimte dus waar een bank in staat.
OZ: Oh ja. En waarom is die is die gemaakt?
D8: Want we ze wilden ook andere manieren van vergaderen. Dus er hoefde niet alleen maar een tafel in te staan. Hier achter de pantry hebben we nog een dichte ruimte gecreëerd en dat is eigenlijk gewoon de grote, hun board room, vergaderruimte. Dat was eigenlijk ook al voldoende, van de wat traditionelere manieren van vergaderen. Dus we hebben er nog eentje met een hoge tafel, zodat ze eraan konden staan. Daar waren ze erg van gecharmeerd, ook met het verhaal dat vergaderen dan sneller kan. Want dat voor gewoon hoefde dat allemaal niet, al dat lange geklets.
En ook, omdat hier op het podium staat dus ook een grote tafel. Daar zagen ze ook, dat hadden wij ook bedacht als van daar kunnen ze ook aan overleggen. Dat mag dan wat opener, maar je kan hier ook met genoeg man aan, dat zagen ze ook heel erg voor zich.
OZ: Ja.
D8: Én dus dan hebben we nog de optie, nou ja, de lounge dus, of met een bank en een fauteuil, maar ook dan dat ze de mogelijkheid hebben om daar zichzelf even in terug te kunnen trekken en op een iets relaxtere manier te kunnen zitten dan altijd maar op een stoel die in een actieve houding staat.
OZ: Waarom is dat belangrijk, denk je?
D8: Ik denk sowieso de afwisseling, dat dat erg fijn is voor je lichaam. En ook dat je even… ook denk ik voor je mindset, dat je daardoor weer wordt getriggerd, omdat je anders gaat zitten, je gaat de ruimte anders beleven, je gaat misschien toch iets meer de tijd voor dingen nemen. Ehm… Nou ja, ik denk wel dat dat ook een overleg... Het hoeft niet altijd snel te zijn, je mag ook wel eens de tijd nemen voor overleg, of dat je iets met iemand wil bepraten. Dat dat ook op een wat ontspannende manier kan, dat het toch wat meer doet denken aan een wat huiselijke omgeving dan alleen maar aan het corporate of het zakelijke overleg.
OZ: Ja.
D8: Wat toch ook eh, dus de grote vergaderruimte, dat was ook gewoon een strakke tafel, strakke stoelen. Het zag er allemaal wel prachtig, design wat ze al hadden. Ehm… maar dat heeft toch een andere uitstraling en doet toch ook iets anders met je als je in zo'n ruimte binnenstapt. Want we hadden ook juist dus bij de, waar de bank ook staat, dat je dan wat meer met sfeerverlichting ook erbij werkt, en… Nou daar zitten dan gordijnen in, en vloerbedekking waar je… Ja, alle materialen benader je toch ook anders... of tenminste, dat denk ík, dat je ze anders benadert als je op een bank zit, en dus iets meer onderuitgezakt kan zitten, dan op een stoel in een hele actieve houding.
OZ: En wat voor invloed zou dat kunnen hebben op het contact dat je hebt met je collega's?
D8: Nou, dat het ook persoonlijker kan worden, het kan wat intiemer… Ehm… Ja je kan ook iets meer de tijd voor elkaar nemen. Ik weet ook, in het kantoor waar we zelf ook zitten, hebben we namelijk ook zo'n ruimte gemaakt. En je merkt ook juist met collega's dat je soms zegt van nou, laten we júist even daar gaan zitten, even met elkaar praten. Want soms merk je ook als je daar zit, dat je toch andere paden bewandelt als je aan het overleggen bent, en soms dwaal je ook even helemaal af en kan je weer terug, maar dat kan ook wel goed voor je geest zijn.
OZ: En is dat alleen het meubilair en de sfeer, of is dat ook het feit dat je in een afgesloten ruimte zit, of… wat speelt daar allemaal mee, denk je?
D8: Ja, dat speelt zeker mee, dat het een afgesloten ruimte is. En… ehm… Ook in dit project hebben we gekozen om juist ook veel met gordijnen ook nog te werken, dat je het dus echt wat afgeslotener kan maken. Ehm… En… ik denk toch ook wel, wat ik net ook al zei, wat huiselijker, dat het je toch weer, je wordt toch even weggehaald van het bureau en van de, nou ja, de wat typischere kantoorinrichting. En ook, een bank heeft natuurlijk een grotere oppervlakte, dat het… Nou ja hier hebben we dus gekozen juist voor een stof, stoffen afwerking. Dat maakt ook dat tactiliteit is daardoor heel anders in de ruimte. En dat ja, dat doet wél wat met mensen.
OZ: Ja.
D8: En ik denk, ja, dat juist die afwisseling, en dat je dus ook kan kiezen in welke ruimte je even wil gaan zitten, dat dat je ook wel een bepaalde vrijheid geeft, dat je dus die keuzes kan maken. En ook van ja, hoe voel ik me en in welke ruimte zou ik dus nu eigenlijk een gesprek ook willen hebben met diegene met wie ik het heb.
OZ: Ja, ja. En je zei net over die bank, die is ook wat ruimer. Wat doet dat volgens jou?
D8: … Ehm… Ja, moet ik even nadenken, bij dit project… komt zo ook nog een foto, daar staat hij precies op. Ik weet even niet meer welk type banken we hier precies…
OZ: Nee, maar gewoon het idee van een wat ruimere bank.
D8: Maar ik denk ook gewoon dat de zachtheid van een bank, dat tegen je lichaam aan, dat dat ook al voor ontspanning kan zorgen. 
OZ: Ja. Ja.
D8: Dan bijvoorbeeld hier, op deze foto, staan natuurlijk allemaal houten stoelen. Dat wordt natuurlijk ook op een gegeven moment warm, want je gaat er op zitten, maar het is tóch een ander materiaal tegen je lichaam aan.
OZ: Ja ja.
D8: Het is wat harder, en het is vaster, zo'n bank vormt zich, en dat kan toch ook wel als heel comfortabel worden ervaren dan. En ik merk dat ook uit eigen ervaring, bijvoorbeeld hier bij ons op kantoor dat, ja, dat gewoon heel prettig kan zijn, dat je in een andere ruimte bent die veel záchter is. En dan vooral ook qua materialen en qua sfeer, omdat je dus met verlichting ook wat daarin kan doen, en... ehm… Nou ja, bijvoorbeeld bij kantoren doen we niet vaak met styling, maar voor publieke gebouwen doen we het juist wel, en dan kan je daar nóg meer mee gaan spelen, dat je er ook kussentjes erbij legt, of een plaid, en dat je nog meer wat gaat decoreren, zodat je eigenlijk nog meer, nou ja een soort comfort, een soort warme deken om mensen heen kan creëren door een ruimte eigenlijk zo te maken.
OZ: Ja. En dan is deze ruimte, die ik hier zie bij de pantry, eigenlijk een heel ander soort ruimte.
D8: Ja.
OZ: Oók bedoeld voor sociaal contact, maar op een andere manier dan.
D8: Ja. Ja. 
OZ: Kan je dat uitleggen?
D8: Ehm… Ja, dit is dan toch meer voor wat snellere ontmoeting, en zeker ook bij de pantry of... We hebben wel een bar gemaakt, waar je dus ook wel met barkrukken, dat je er aan kan zitten. Maar dat is dan veel meer dat café. Dat ze dat ook hierbinnen kunnen ervaren. Dus nou ja, er zitten toevallig ook op deze foto twee mensen, die zijn met een laptop daar aan het werk. Maar het is toch wel meer voor het wat snellere, en koffie erbij, er mag wat reuring... Nou ja, het is niet erg als je hier gestoord wordt. En dat mag de ruimte ook wat meer uitstralen.
OZ: Ja. Ik zie ook twee verschillende modellen stoelen. Dat is bewust gedaan, denk ik?
D8: Ja ja. Ja, om het toch nog wel wat speelser te houden. Er zelfs nog meer verschillende modellen., omdat anders vonden we het een te eentonig beeld worden.
OZ: Oké. En wel in een beetje dezelfde tint, en allemaal hout, alleen qua model dan anders.
D8: Ja ja. Klopt. En dan ook met een houten tafel, maar dat dat wel een wat warmere uitstraling had, als contrast met de rest van de, hier wat je in dit beeld, in deze omgeving ziet.
OZ: Ja. 
D8: En dit is ook het beeld eigenlijk, want de fotograaf heeft deze foto gemaakt en hierachter is dus eigenlijk al meteen de entreedeur. Dus als je binnenkomt, ook als klant, kom je hierin binnen. En ze kunnen dit ook afschermen, met gordijnen. En het was ook de bedoeling dat ze hier wat makkelijker konden schuiven met de tafels en de stoelen, zodat als ze iedereen bij elkaar wilden roepen, dat ook iedereen hier terecht kon komen, kon zitten, of dat ze even makkelijk een stoel mee konden nemen, en als kon iedereen hier zitten en dan konden ze een grotere presentatie geven aan het team.
OZ: Ja. En je zei net: als je hier binnenkomt, de klant komt meteen dan hier in binnen. Waarom is dat gedaan?
D8: Nou omdat ze het ook heel erg belangrijk vonden dat… Ze gingen naar een heel mooi nieuw gebouw in [gemeente], en dat was allemaal best wel corporate, maar ze zeiden van, ze vonden het allemaal wel wat zakelijker, maar ze wilden het toch ook wel wat luchtiger houden. Dat vonden wij ook beter bij hun passen eigenlijk, bij wie ze zelf al waren, als personen, het bedrijf, en ook hoe ze eigenlijk wilden dat iedereen makkelijk binnen kon komen, aan kon schuiven, kopje koffie, of nou we gaan hierheen, gaan daarheen. Ze wilden eigenlijk de entree heel laagdrempelig maken, dus dat ze meteen eigenlijk in de keuken binnen konden komen. En dat ook klanten meteen wisten oh ik kan hier even gaan zitten, en er kon dan iemand gehaald worden of hè… dat het allemaal wat minder formeel zou zijn.
OZ: Ja, helder. Je vertelde net over de gordijnen waarmee je dan ruimtes nog iets meer visueel kunt afsluiten. Hoe denk jij dat het is, stel je gaat… ik weet niet, zit dat ín een kamertje?
D8: Ja, ze zitten ín de kamer.
OZ: Dat als je nou een kamertje in gaat met een collega en iemand doet het gordijn dicht. Is dat… hoe wordt dat beleefd denk je?
D8: Eh… Je bedoelt dan als er twee mensen dus in de vergaderruimte zijn en een doet de gordijnen dicht?
OZ: Ja.
D8: Ja dat kan soms denk ik ook anders beleefd worden dan alleen maar positief. Ja, eigenlijk een goeie vraag, haha. Ehm… We hebben hier wel gekozen voor, zoals je ook wel kan zien, ze zijn niet volledig dicht, het is semi transparant, dus je kan er áltijd doorheen kijken. Maar nu je dit zegt, en eigenlijk met alles wat we nu ook natuurlijk met Me Too, ja dat, ehm, daar hebben we eigenlijk niet bij stilgestaan, maar dat kan, denk ik voor sommige mensen helemaal niet fijn zijn. Maar ja, dat is natuurlijk bij, zeker als een vergaderruimte wat kleiner is, en dan zeker ook bij, misschien wel juist bij lounge of waar een bank staat, dat je ook verkéérde associaties daarbij kan krijgen. 
OZ: Stel dat je dat een volgende keer gaat doen, zou je dan… Ja, wat voor oplossing zou daar eigenlijk voor zijn?
D8: Ja… Ja want het is toch vaak dat opdrachtgevers willen dat in een vergaderruimte dat je privacy hebt en dat je het kan afsluiten. Of deels. En als je natuurlijk met alleen raambestickering werkt, van een bepaalde baan, zodat je altijd onder en boven nog gewoon er doorheen kan kijken, heb je dat natuurlijk minder. Maar toevallig ben ik nu bij een ander project bezig en daar hébben ze die oplossing, en daar gaan juist collega's er nog onder en boven kijken of iemand in die ruimte is.
OZ: Wie daar dan zit, en dan kan ik me even verstoppen?
D8: Ja, haha. Ja, terwijl ze ook met klanten zitten, en dan zeggen ze, ja, dit willen we absolúút niet. Dus het is denk ik dan nog een heel spannend speelveld van hoe groot of hoeveel kan je afsluiten en hoe kan je het open houden? Maar we hebben eigenlijk, ja, nog niet een keer eerder terug gehad van… met gordijnen dat het naar werd ervaren. Of dat is gewoon wordt nooit verteld, dat is natuurlijk ook nog zeker een mogelijkheid. …
OZ: Dat kan. Of ze gebruiken de gordijnen niet, of wat dan ook.
D8: Ja ja. … Kan denk ik.
OZ: En die gordijnen zijn transparant en niet voor de akoestiek bedoeld of zo, is echt visueel?
D8: Nee, nee. Er zit een klimaatplafond in.
OZ: Ja, ik zie het.
D8: En we hebben in gekozen voor vloerbedekking en op andere manieren, dan nog voor de akoestiek.
OZ: En hier, bij die pantry, in deze keuken? Want ik zie wel een harde vloer bijvoorbeeld.
D8: Ja dat is marmoleum. Ja, hier is het eh.. nou ja wel… Hier zijn geen extra toevoegingen gedaan om de akoestiek eigenlijk te verbeteren, al is het dus dat het geluid hier wel weg kan ebben. Maar we hebben vanuit hun ook niet in de praktijk... Ze hebben dus het kantoor wel gebruikt, maar ik gok niet dat ze in volledige bezetting al hebben gedraaid.
OZ: Nee precies.
D8: Maar we hebben wel in ieder geval ook hier achter, dus op de foto de achterkant. Daar is dus ook die ‘wave’, en daar zit wel wat in verwerkt. Maar de akoestiek wás eigenlijk wel heel erg goed, dus dat hebben we eigenlijk ook zo gelaten.
OZ: Ja, ja.
D8: Ehm… Even kijken, kan ik nu ook gewoon hier in door… Oh ja. 
OZ: Kijk, de bank.
D8: Haha, ja hier is de bank. Ehm… Ja, ik zit nu toch eigenlijk wel na te denken van oh ja daar hebben we helemaal niet stilgestaan eigenlijk, bij die gordijnen, dat dat ook iets heel anders, haha. 
OZ: Dat snap ik. Ik kom daar ook een beetje op door dingen die ik in de praktijk heb gehoord hoor, wat mensen soms ergen over zeiden. Ook een keer bijvoorbeeld ergens in een kantoor, daar was dan een kamertje voor vertrouwelijke gesprekken en dat werd de uithuilkamer genoemd, en die was ook niet geluiddicht. Dus iedereen wist als iemand daar in gaat, dan is geen goed nieuws.
D8: Haha, nee.
OZ: Dus dat soort dingen. Het hóeft helemaal niet zo te zijn, maar ik ben gewoon benieuwd of daar over nagedacht is en of… ja, welke oplossingen de revue zijn gepasseerd.
D8: Ja, nee, het is… zeker natuurlijk ook folie wordt heel vaak… was het ook bij dit project, en toen hebben we toch uiteindelijk gekozen voor gordijnen omdat we dat zelf esthetischer ook, ja, mooier allebei vonden. Dat is echt een persoonlijke mening vanuit ons. En ook júist, omdat met die gordijnen, vonden we dat het minder dat zakelijke kantoor, interieur, beleving hierin komt en ja, dat dat met gordijnen wat wordt doorbroken, dat wat vríendelijker oogt. Daarom hebben we eigenlijk ook de keuze gemaakt voor gordijnen. 
OZ: En die glazen wand was die er al, daar moest je het mee doen?
D8: Nee, daar hebben we zelf voor gekozen. Ook omdat hier dus geen daglicht komt. Er zit geen raam, het is echt ín het kantoor, in het midden geplaatst ook. En omdat op deze manier toch nog wel voldoende licht binnenkomt, omdat niet je voor ieder gesprekje de gordijnen dicht hoeft te doen.
OZ: Haha, ja helder.
D8: Ja. Of dat merken we toch ook wel in de praktijk, dat vaak als er gordijnen zijn, en nou ja, je hebt best wel wat stof daar hangen, dat dit eigenlijk al voldoende is en dat mensen het ook niet altijd heel erg vinden als ze hier zitten dat ze hun collega's voorbij zien lopen, of dat ze zien dat iemand een kopje koffie haalt. Want het glas is dus gericht naar de pantry. Dus niet op de op de bureaus, dus mensen worden niet afgeleid in het werken. En dat dat dit eigenlijk, dat ze het toch ook fijn vinden om contact nog te houden, dat het niet helemaal dicht is. 
OZ: Ja, het is een lastige kwestie met open en geslotenheid, en privacy versus oogcontact, wat je altijd moet afwegen… Ja.
D8: Ja. Ik kan nog wel even... zapp nu heel even wat door. Ja, dit is de vergaderruimte die achter de pantry’s zit, en hier hebben we dus ook heel lang, ook met de opdrachtgever, gestruggled van ja, wát gaan we doen, wát gaan we van glas maken en wat maken we dicht? Want als je hier in deze vergaderruimte zit en er zitten dus ook mensen in die stoelen bij de gevel, dan is dat natuurlijk eigenlijk niet prettig.
Dus hier hadden we eerst nog gedacht, een deel doen we dicht en…  Dus de wand, dus dat er eigenlijk een soort borstwering komt, zodat dat dichte wand is, en dan daarboven glas, zodat je wel daglicht binnen gaat krijgen en je wel het contact met buiten houdt. Maar eigenlijk zou je dan alleen maar de wolken zien. En de opdrachtgever vond het ook heel erg tof om juist in deze ruimte te zitten en de stad te kunnen zien. En dat is ook wat zij, eigenlijk kwamen we er in de loop der tijd achter van hoe vaak zou het nou gebeuren dat daar een bespreking is, en dat er dus bijvoorbeeld wel informatie wordt besproken die niet gezien mag worden door iedereen al metéén, door alle werknemers. En dat dus ook ál die stoelen bezet zijn en dat je dus niet naar een werknemer toe kan gaan en kan vragen ‘Hé, we hebben hier een bespreking, vind je het erg om even ergens anders te gaan zitten? Want we zijn hier bezig, we hebben, we doen het gordijn wel dicht, maar we vinden het prettiger.’ En dat is eigenlijk dat we erachter kwamen van zo groot is het bedrijf niet, ze hebben allemaal goed contact met elkaar, ze kúnnen dit met elkaar bespreken. En het gaat dan ook over een soort van, ja, opvoeden van die mensen, of gewoon met elkaar in contact blijven en met elkaar blijven bespreken van, nou ja, kan je weg, kan je blijven zitten, hoe doen we het? Dat is eigenlijk ook wat de klant dacht, en daar hebben we toch voor gekozen.
OZ: Ja. Want hoe groot is het bedrijf ongeveer?
D8: Ja ze had ook nog wel mensen buiten en in de sales, maar ehm…
OZ: Enkele tientallen, of meer dan honderd, een paar honderd?
D8: Nee, ik zat eerder te denken aan dat het richting de veertig ging.
OZ: Oké, ja, dus iedereen kent elkaar gewoon best wel goed.
D8: Ja, ja.
OZ: Ja. En je zei in het begin dus dat het toch wel belangrijk was om een gemeenschapsgevoel te creëren, omdat dat de visie was van die twee. En dat jullie dat gedaan hebben met die branding, met de kleuren, en met die wave, die golf van die houten latten. Zijn er nog andere dingen waarmee jullie dat gedaan hebben?
D8: Ehm… We hebben dus bij de verschillende afdelingen, want die zijn er, hebben we ze kleuren gegeven, zodat ook de afdelingen meer… Omdat daar dus ook soms vanuit twee bedrijven mensen dan daar bij elkaar kwamen die elkaar niet zo goed kennen, en dat moest wat versterkt worden. Dus we hebben afdelingen kleur gegeven… even kijken... Nou, hier is bijvoorbeeld dat we juist ervoor gekozen om de akoestische schermen tussen de bureaus…. nou hier is het blauw, en ergens anders hadden we weer een bruintint gekozen, en ergens anders een wat lichtere blauw. Dus wel om de afdelingen een soort van, nou hier hebben jullie echt je eigen eiland, hier mogen jullie zitten, dit is jullie kleur. En dat ging dus ook, in de bureaustoelen, de zittingen gingen daar ook in mee. En daarin hebben we nog wel geprobeerd om wat identiteit daar aan te geven voor de afdelingen. Maar verder is het dus wel vrij hetzelfde, en is het eigenlijk was het ook wel de bedoeling van iedereen mag hier natuurlijk gaan zitten. … Ehm…
OZ: Was er ook een mogelijkheid voor die afdeling om die ruimte zélf nog iets aan te kleden of daar nog iets mee te doen?
D8: Ja, dat was er, want iedereen kreeg op gegeven moment ook wel bureaus, dus dan mochten mensen ook wel meer hun eigen persoonlijke spullen daar neerzetten. Maar vaak is het dan bij dat stukje, dan zijn wij er niet meer. Wij voorzien ze dan wel in de kasten en bureaus en de tafels en de en de hokjes, en dan is het eigenlijk aan de klant zelf wat ze daar nog mee doen.
OZ: Ja. Jullie maken geen voorziening of zo, of je hebt geen meubel of wandafwerking of weet ik veel wat waarmee ze iets kunnen personaliseren?
D8: Nee, dat hebben we hier niet zo op die manier gecreëerd.
OZ: Ja. Ik zie trouwens dat we nog ongeveer een kwartier hebben. Dus ik weet niet of je híer nog wat meer over wil vertellen of dat je het volgende project wil laten zien?
D8: O ja. Dan ga ik maar even heel snel door.
OZ: Ja, ik heb wel iets langer hoor, maar ik weet niet of jij nog tijd hebt, dus...

Project 14
D8: Even kijken, wat is… ik zal heel eventjes de plattegrond laten zien. … Dit is een verzamelgebouw, of een multi-tenant in [gemeente]. Het stond tien jaar leeg, en toen was de opdrachtgever… Het éigenlijke doel was dat hij het pand kon verkopen met… volledig verhuurd. En… Nou ja, dit is de begane grond, en we hebben dus ook de tuin meegenomen, zowel aan voorzijde, zoals het hier is, als een dakterras. En we hebben hier eigenlijk allemaal verschillende ingrepen gedaan die eigenlijk allemaal ondersteuning zijn om, ja, mensen uit de kantoren te halen en naar beneden te laten gaan.
OZ: Was dat belangrijk om ze naar beneden te laten gaan?
D8: Nou, omdat wij wel geloven dat eigenlijk bij een multi-tenant gebouw, dat er meer is dan alleen maar het werken, en meer is dan alleen maar op je eigen afdeling zitten. En omdat we ook juist een soort van kruisbestuiving willen aanmoedigen tussen verschillende bedrijven, omdat… Ehm. Want we hebben het weleens vaker gedaan, en ook bijvoorbeeld het nieuwe kantoor van […] is ook iets waar wij aan hebben meegewerkt, of wat we eerst heb ik bedacht. En we merkten juist dat dat ook heel goed plezier bij mensen teweeg kan brengen. En…
OZ: Waar merk je dat aan?
D8: Nou, dat ze geïnspireerd werden, dat er juist samenwerkingen plaatsvonden, of dat je merkte van als ze ergens bijvoorbeeld… Nou, iemand had een grafisch ontwerper nodig, en dan zat er in het pand een grafisch ontwerper, nou dan konden ze daarheen en dan kon je samenwerken. En als je dan elkaar beneden bij de lift ziet ‘s ochtends omdat je naar je je werkplek toe gaat, dat je elkaar dan kan groeten, en dat je een praatje kan maken en dat veel minder anoniem is.
OZ: Ja ja.
D8: Dus eigenlijk ook, ja, de anonimiteit van al die kantoren die ook in dit pand dan zouden gaan komen, wilden we weghalen. En dat er meer is, en dat… Hier zit dus ook een groot restaurant nog bij, dus daarvan was het ook heel erg de bedoeling, nou ja, dat mensen dáár zouden gaan lunchen, en dat we eigenlijk de hele begane grond met deels de eerste verdieping zó aantrekkelijk zouden gaan maken dat het echt een toegevoegde waarde zou worden voor huurders. En dat is natuurlijk ook het deel dan voor de opdrachtgever. Dit zijn meters die ze niet kunnen omzetten naar kantoren, dus moeten ze het op een andere manier verrekenen naar degenen, naar nou ja, alle klanten in hun gebouw. Dus moet het ook wel, ja, moeten zij het ook waard vinden om daarvoor te betalen. 
OZ: Ja, en die voordelen die je net noemde van minder anonimiteit en hoe ze elkaar kunnen vinden, hebben ze dat jou een keer verteld bij een project waar je dat had gedaan achteraf? Of hoe weet je dat?
D8: Nou, dat weten we van het nieuwe kantoor. Want dáár is nog wel een keer ook onderzoek naar gedaan en daar hebben we het ook zelf gestimuleerd. Dus de eerste was in [gemeente] en daar hebben we dat ook heel erg opgezet. En toen kwam daarna [bedrijf] erbij en die hebben het concept verder overgenomen en daar ook heel veel tijd in gestoken. En dan merkte je ook zodra het eenmaal gaat rollen, dat mensen het over gaan nemen en het zélf ook gaan organiseren.
Dan ga ik even naar de foto's…
OZ: Jullie hadden de tuin daar ook bij betrokken, bij dat hele ontmoetingsgebied beneden?
D8: Ja. Ja, omdat we eigenlijk ook al zeiden van zodra je het terrein op komt rijden met de auto of je fiets of je wandelt erop, daar begint het eigenlijk al. Ehm… En het was voordat we begonnen, was het helemaal betegeld, er was geen groen te bekennen. En ik geloof heel erg in een groene omgeving, dat dat zóveel met je kan doen. En dat je daardoor eigenlijk al een soort van, nou ja,  blijer of vrolijker je dag kan beginnen, als je dat eerst ziet of daar eerst doorheen mag lopen voordat je naar binnen gaat, en dat daar ook plekken worden aangeboden waar je kan zitten of kan verblijven of dus… Nou ja, voor de rokers is het al een héle goede plek om elkaar te ontmoeten. Dat is wel iets minder, maar die kunnen misschien ook meer mensen meenemen die niet roken van het is heel fijn en... 
En nou eigenlijk dat groen wilden we juist doorzetten naar binnen, dus we hadden ook een concept, een hele groene beweging bedacht eigenlijk, dus van buiten naar binnen, van binnen naar buiten. Want op de eerste verdieping hebben we een vergaderruimte erbij gecreëerd en die steekt deels al dakterras op. Die begint wel binnen in de ruimte, maar die steekt dan door naar buiten. En op het dakterras hebben we, nou ja, een zelfde soort vormentaal als van de tuin daar gemaakt, dus je gaat echt helemaal door het groen. Want het is toch wel goed om erbij te vermelden dat dit staat dus in [gemeente], in [wijk]. Ehm…
OZ: Het bedrijventerrein.
D8: Ja. Ja, dus al die panden staan eigenlijk al in een soort groen landschap, en dan groen landschap als gras. Maar daar wilden we dus eigenlijk ook op aanhaken bij het gebouw, dat veel meer ook zou gaan landen in zijn omgeving. Want het was, die groene muur die je daar op de achtergrond ziet, dat was een zwarte bakstenen wand, en die was aan beide weerszijde. 
Het was eerst heel erg donker. Het was ook voor één huurder gemaakt, voor [bedrijf]. Dus er stond één grote balie in en het was allemaal met van die poortjes afgeschermd. Dus als je binnenkwam had je helemáál geen… fijn welkom gevoel, en dat was niet alleen bij mij, maar dat beaamden veel meer mensen. Dus dat was eigenlijk ook wel een doel.
En we hebben ook bomen toegevoegd. Dus die bomen die je ziet zijn ook nieuw aangebracht. En we hebben hier ook… Nou ja, eigenlijk is er heel veel nieuw gemaakt. Ook voor het plafond hebben we júist wel gekozen voor een systeemplafond, voor de akoestiek. Dus het niet open maken. 
Er zitten ook op een aantal plekken lampen die veel meer daglicht nog naar binnen brengen, zodat het een veel líchtere ruimte zou worden. Want dat was eigenlijk wel ook met de gedachte van dat je veel prettiger er in voelt. Ook als je achterin zit, dat je je dan ook nog steeds fijn kan voelen en eh… Nou ja, het was eerst veel meer een wat schimmige ruimte en dat wilden we heel erg doorbreken. 
OZ: Dus meer licht, en dan van daglichtkwaliteit, om je prettiger te voelen.
D8: Ja.
OZ: Ja want je zei net in deze ruimte, moest je je echt welkom voelen, dus je moet je prettig voelen in die ruimte. En daar hebben jullie dat groen voor gebruikt en licht, zeg je net. En akoestiek. 
D8: Ja.
OZ: De keuze om dat plafond erin te houden. Wat hebben jullie nog meer gedaan om dat ‘welkomgevoel’ te creëren?
D8: Ja dan ga ik ook nog een heel even door de foto's, want we hebben in ieder geval ook... We wisten… toen we dit aan het maken waren, was er nog geen kantoor verhuurd. Het stond helemaal leeg, dus we wisten ook niet wie de huurders zouden gaan worden of wie de klanten. Dus we hebben…. Dus we wilden een kleurenpalet maken dat toegankelijk zou zijn voor meerdere mensen of waar veel mensen zich wel in zouden kunnen vinden. Daar hebben we ook gebruik gemaakt van natuurlijke materialen. Even kijken…
Dus we hebben ook veel natuurlijkere materialen gekozen, omdat we wel merken dat gaat bij een groter publiek, gaat dat goed, mensen voelen zich daar ook prettig bij...
OZ: En wat vind jij dan natuurlijke materialen, wat versta jij daar onder?
D8: Nou, we hebben hier een houten plafond, en dan een écht houten plafond. Je ziet ook een, het is wel een kunstboom, maar dus de echte. Maar we hebben ook een wat vergrijsder kleurenpalet in de meubels. En ook de meubels, ze zijn natuurlijk uitgesproken, want iemand heeft dit ontworpen en bedacht, maar we hebben ook gekeken naar wat rondere vormen, dus dat het allemaal wat zachter oogt. En daarin geloven we dat het toegankelijker kan zijn. En ook bij een tafel dat het dan niet een heel extreem materiaal of extreme vormentaal is, maar dat het wat meer rechttoe-rechtaan is, maar wel op een wat rustigere manier, en dat we het dan veel meer ontworpen hebben in details, dan in een groter, overal een groot hectisch gebaar wilden maken. Dat hebben we dus dat wilden we dus juist níet.
OZ: En de tactiliteit, wat je eerder al eens noemde?
D8: Ja. Ja, en juist ook in de materialen. En is hier bijvoorbeeld een treinbank. Dan hebben we dus ook juist weer in de details dat het dus eh… nou ja, de kopse kant, daar hebben we dus weer met detaillering gewerkt, met latjes erop, en ook de kussens dat daar wat meer naden en stiksels in zitten. Op díe manier heel erg hebben gekeken naar dat het echt iets specifieks voor dit pand zou gaan worden, en dat er toch een soort van de hand van de ontwerper in zit, omdat wij óók graag iets wilde ontwerpen en doen, maar dat het wel allemaal wat ingetogener en rustiger is verder qua vormtaal. Omdat we wel wisten het is voor [gemeente], je weet, je kon ongeveer omdat, het zit op een bedrijventerrein, we weten oké er kunnen heel veel verschillende huurders komen, maar misschien een beetje deze richting. Nou ja, en uiteindelijk was het toch allemaal weer anders. 
Maar we hebben wel van huurders die er al kwamen toen wij net klaar waren, dat ze het juist heel fijn vonden, en dat er ook een huurder was die eigenlijk deze vormgeving en kleurgebruik in zijn eigen kantoor wilde. Dus voor díe sloeg het aan. 
OZ: Mooi.
D8: En je zal natuurlijk ook mensen hebben die zeggen, nou dit vind ik niks. Het is ook een uitdaging om…. Nou ja, we willen altijd, of ík wil ook wel graag als ontwerper zelf dingen ontwerpen en dat je toch je eigen hand kan toevoegen. Maar ik denk dat we hier wel doordat, nou die bomen die we hebben toegevoegd geven al heel veel structuur en heel veel kleur en nou ja, dat zijn echt objecten in de ruimte, dat er daarna ook niet heel veel meer daarvan bij hoefde, dus dat we het veel rustiger konden houden en veel meer in details en schaduwrandjes, en ook in bewegwijzering dat we dat konden aanbrengen, dat we dáárin veel verder konden gaan.
En ook op die groene wand hier achterin, dat is een print die we ook zelf helemaal hebben ontworpen. En daarin hebben we dus bijvoorbeeld wel grapjes verwerkt, dus dat er dieren in zitten en dat de vogeltjes ergens vliegen en dat allerlei soorten bomen en struiken en planten door elkaar zijn gaan groeien.
OZ: Wat leuk. En waarom hebben jullie dat gedaan?
D8: Ja we wilden niet, want aan de andere kant is de muur volledig groen, en we wilden niet beide muren allebei in één tint, want dat zou de ruimte dan weer wat te saai maken. En dat kon nog wel echt iets gebruiken bij die grote wanden, want die lopen door naar de eerste verdieping waar ook het sociale hart nog doorgaat. En eigenlijk is dat een soort afspiegeling van wat eigenlijk ook hier plaatsvindt. Nou, ik deed het project ook samen met een collega en zij is opgeleid als architect, en wij zijn eigenlijk allebei dat we niet snel naar een behang toe gaan, maar dat we dan toch denken, nou dat gaan we zélf ontwerpen, omdat we dat eigenlijk ook gewoon, ja, té leuk vinden om te doen. Ehm…
OZ: En waarom hebben jullie daar de grapjes in gedaan?
D8: Ehm, nou dat ook, want het staat vlakbij eh… nou ja, de bar, en dat is ook… nou ja, waar ook barkrukken aan staan, waar mensen… dat is natuurlijk de bedoeling, of dat was het idee. Ook als vrijdagmiddagborrel of als er andere borrels zijn, kunnen mensen hier ook iets meer aan blijven hangen, dan dat ze alleen maar iets pakken en weer weggaan. En dan is dat eigenlijk ook een soort van manier van: zouden ze het gaan zien, zouden ze het erover gaan hebben? En dat is wel ook de achterliggende gedachte, dat dus wel op die plek ook wat grapjes zitten, daar kunnen ze naar kijken. Die printen is ook wel, dat we daarna er achter komen van oh ja, dit kan ook wel weer een gesprek op gang brengen. 
OZ: Ja meer een gespreksaanleiding die je wil delen.
D8: Ja. 
OZ: Ja helder. Ja, We zijn door de tijd heen, dus ik zal de opname even stoppen.

