INTERVIEW 14

Project 24

OZ: Oké, dus je gaat me wat vertellen over een project waarbij aspecten meespeelden die te maken hadden met informele interactie, met sociale cohesie, het groepsgevoel, dat soort dingen.

D14: Ja. Ja. Want hoe, hoe wil je dat ik het doe? Ik vertel gewoon hoe het project is gelopen of?

OZ: Ja, vertel maar eerst op welke van die aspecten het project gericht was; wat waren jouw doelen?

D14: Het is een project [P24] van een kantoorverdieping van een bedrijf dat naar [gemeente] verhuisde. Een ICT-bedrijf. Ehm... En het is eigenlijk een hele kantoorverdieping, waar het ontwerp voor geldt, maar de directeur van dat bedrijf vond het heel belangrijk om juist ook die sociale aspecten... helder te maken voor z'n medewerkers, of... beschikbaar te maken. Dus het gaat hem.... mensen moesten daar kunnen werken, het waren vooral programmeurs en van die IT-nerds, zal ik maar zeggen, maar ze moesten ook vooral bedrijfsbinding voelen. Het is een jong bedrijf, met hele grote ambities, dus die binding was heel belangrijk.

OZ: Dan vooral de binding met de organisatie, of ook wel met elkaar?

D14: Met elkaar. Met elkaar, ja, in die zin: met als doel om de organisatie sterk te maken en sterk genoeg om te groeien. Dat het ook interessant werd voor mensen om daar te komen werken. Dat hoor je ook wel veel, dat... Het moest ook een leuke werkvloer worden, dat mensen zeggen: oh, hier wil ik werken. En het idee van de directeur was ook wel van: ja, als het dan een gaaf bedrijf is, dan komen mensen ook wel graag om daar te werken. 

Nou, en hoe we dat hebben gedaan? Het is dus wel een project waar ik echt alleen één-op-één met die directeur aan de slag ben gegaan. Er zijn ook andere projecten waar ik echt wel met interactie met de gebruikers deed, maar dat is dit project niet.

OZ: Waarom in dit project niet?

D14: Eh... Ik denk dat het gewoon wel aan de vraag van de directeur zelf lag. Van: ik heb dit beeld en zo wil ik het doen. Dat is ook wel heel bijzonder. En eh... Het was toen natuurlijk ook coronatijd, dat had er ook wel mee te maken natuurlijk. Dus hij heeft wel de plannen voorgelegd aan z'n medewerkers, maar het is niet dat we een werksessie of zo hebben gedaan. Dus dat... eh... En het beeld was heel duidelijk: er moest een duidelijke ontmoetingsplek komen. Met echt een goede bar, goede koffiebar, goede koffie, maar ook een plek waar de medewerkers echt borrels konden houden of met elkaar even konden relaxen, even sparren.

OZ: Ja. Om hoeveel medewerkers ging het ongeveer?

D14: Op dat moment 37.

OZ: Oké. Ja.

D14: Ja. Dus dat... En daarnaast, buiten dus ook nog overlegplekken, transparantie, dus wel echt een goede balans tussen overlegplekken... Geen kamers. Alleen voor managers wel plekken waar ze ook konden overleggen en eventueel rustig kunnen zitten. Dus goede concentratieplekken. 

En een andere was een, hoe noem je dat, een leisure room, een recreatieruimte. En dat was echt een hele duidelijke eis, want ze zeiden van, en dat heb ik wel bij meer bedrijven gehoord, zeker die ICT-ers die zitten soms zo lang allemaal in hun scherm gedoken, dat ze soms ook even... Dus dat kan ook, daar is ook een ruimte voor gekomen, met een tafeltennistafel en een schommel. Nou, die ruimte kan ook aan de kant geschoven worden, er zit een tribune in, dan kun je meer dingen doen. Dus eigenlijk een ruimte waar ze gewoon andere dingen kunnen doen.

OZ: Heb jij die activiteiten uitgezocht die in die leisure room worden aangeboden?

D14: Nou de tafeltennistafel wel volgens mij, dat is ook wel eentje die natuurlijk makkelijk in een kantoor aan te bieden is. En dan hoor je ook wel gelijk, daar slaan mensen ook wel gelijk op aan van oh ja, dat is wel leuk. En hier was het ook... Soms wordt ook wel gezegd: oh, daar kun je ook aan overleggen, maar dit is echt wel een ruimte van: dat is echt de leisure room en niet voor andere dingen. Ik bedoel: dus niet multifunctioneel. Ja, wel multifunctioneel, maar niet de zin van voor formele zaken.

OZ: Nee, in ieder geval niet werk-gerelateerd.

D14: Ja. Ja.

OZ: En hoe heb je dat in de vormgeving van die ruimte duidelijk gemaakt?

D14: Ehm, ik heb daar echt een andere vloer neergelegd. Is dat is echt een andere... Dus de uitstraling van die ruimte is helemaal anders. Dus de ruimte... Wil je dat ik plaatjes laat zien?

OZ: Als je ze bij de hand hebt, graag.

D14: Dat kan ik delen, denk ik. Ja, ik share gewoon even m'n andere desktop want er staan meerdere dingen open en dan hoef je niet steeds te switchen. Even kijken... Zie je het zo?

OZ: Ja.

D14: Is dat handig? Dan zie je me wel naar boven kijken, maar goed, dat maakt dan niet zoveel uit.

OZ: Ik zie voorop een bakstenen gebouw.

D14: Ja, dit is het gebouw waar het om gaat, dus in [gemeente]. Eén verdieping in dit gebouw. Nou, ze kijken ook uit over groen, of nou ja, over het station en over groen. Belangrijk was, ook door de plek van de locatie zeg maar, dat mensen ook met treinen konden komen. Er was wel heel erg nagedacht over dat het kantoor sowieso heel toegankelijk is.

OZ: Ja.

D14: Dat speelde ook wel mee. Hier zie je een beetje de verdieping. Wat we hebben gedaan is...Ja, het is eigenlijk heel logisch bij zo'n verdieping als dit, dat je heel snel aan beide kanten werkplekken maakt, en dan ergens een pantry'tje maakt. Maar hier hebben we eigenlijk gezegd van: aan de onderkant zit het werkgebied, of ja aan de rechterkant, en aan de linkerkant daar zitten ontmoetings- en overlegplekken. Dus zo is er wel duidelijk onderscheid in plaats van zo'n middenkern, wat je ook veel ziet. 

Dus daar zie je al van: de ene kant is heel rustig, heeft ook dat uitzicht wat je net zag, en de andere kant begin je met echt een ontmoetingsplek, waar echt wel grote bar is en een loungeset. En hier wel iets van ook een... Ja, het zijn lockers, maar het is ook een barelement natuurlijk, ook voor evenementen en zo. Dus hier kun je echt met het hele bedrijf staan. En hier is dan een groot beeldscherm, dus dat kan voor, ja, voor samen, voor televisie, voor Max Verstappen, weet je wel.

OZ: Ja. Je zei net lockers en dat is ook een bar?

D14: Ja lage lockers.

OZ: Oh oké.

D14: Ze zijn maar drie hoog, of twee hoog, dus barhoogte.

OZ: Ja, daar kun je dan op hangen. En je zei net dat je vaak ziet dat een ontmoetingsgebied in het midden wordt gedaan, en dat heb jij nu anders aangepakt?

D14: Ja.

OZ: Waarom is dat?

D14: Ehmm... Ja, dat is een goeie, waarom is dat? Het is ook wel een beetje bouwkundige voorkeur, maar je kan op deze manier ook wel wat meer rumoer creëren, anders moet je aan twee kanten rekening houden met werkplekken die nog aan de zijkant zitten bijvoorbeeld en dan... Hier wist je ook wel dat doordat er wat grotere ontmoetingsplekken zijn, dat de verstoring naar de werkplekken wel groter zou kúnnen zijn. Dus die gang is daar echt wel een hele duidelijke scheiding. En in de middenzone is dat wat lastiger te doen, of wordt de ruimte kleiner.

OZ: Ja, ja. Ja. Maar nu heb je dan in de ene helft, aan de linkerkant reuring, en aan de rechterkant moet het rustiger zijn.

D14: Ja. Ja.

OZ: Hoe heb je daar dan voor gezorgd, dat dat dan toch gaat...

D14: Ja, hier zitten wel hele duidelijke scheidingselementen tussen, wat je hier ziet. Dus er zijn wel wat gangetjes, maar er zitten wel echt, ja dat is dan even onderdeel van het concept, een glazen kas eigenlijk waar planten in zitten, want het moest ook heel erg groen worden.

OZ: Ja.

D14: Dus daar... Ik zal straks wel even de foto’s ook laten zien, of wát foto's, dan zie je dat. Ja. En daarbij hebben we... vaak wordt ook wel de ontmoetingsplek een beetje een soort, denk ik, maar een beetje meer weggestopt van: oh, ja. Maar hier zit het heel erg aan de raamkant en dat het ook echt wel één van de mooiste plekken is, zal ik maar zeggen.

OZ: Ja, ja. ... Omdat ze dat zo belangrijk vonden?

D14: Ja, dat zit echt wel eigenlijk in de keuzes die gemaakt zijn: het meubilair is goed en mooi, maar in het werkgebied hebben wij helemaal niet zoveel spannends gedaan. Dat zijn gewoon, gewoon werkplekken, vier-op-vier, en managementkamers, een paar overlegkamers, that's it. Dus daar hebben we helemaal niet zoveel spannends gedaan. Dus de focus heeft echt gelegen op die ontmoetingsplekken.

OZ: Juist. Ja.

D14: En hier in het midden zie je dus die leisure room.

OZ: Ja, ik zie een andere vloer inderdaad.

D14: En daar zit de andere vloer... En nou ja, hier had ik nog een biljart ingetekend maar dat is later een tafeltennistafel geworden. Dus ik heb hem wel, ja, dus dat is denk ik ook wel weer... Ja, misschien had ik eerste een biljart voorgesteld en zijn ze zelf met een tafeltennistafel gekomen. Dat die toch, wat ik zei, hij overlegde wel met z'n medewerkers, alleen dat heb ik niet zelf gedaan.

OZ: Ja. En over de vloer: ik zie nu dat er een patroontje in staat, maar wat is er verder nog anders aan?

D14: Ehm, ik zal even... Qua meubilair was het ook kleurrijker. Misschien is het wel goed als ik even de foto's laat zien, ik pak even... Dit is dus de zakelijke gang, of ja... Dus de warmte zat sowieso in de middenstrook, maar je ziet, links is het al gelijk wel veel zakelijker, dat is het werkgedeelte.

OZ: Alles wit, grijs en zwart...

D14: Ja, grijs en zwart, ja. En dit is die loungeruimte, dus het is.... Oh, wat er ook anders aan is, is het plafond.

OZ: Ja, ik zie het gelijk, het plafond.

D14: Dat hebben we echt anders gedaan. We hebben alleen in díe ruimte een industrieel plafond, zwart gespoten.

OZ: Oké, dus geen systeemplafond, maar de leidingen in zicht, en dan in kleur gespoten?

D14: Ja. Of ja... met papier, of met... Ook om het akoestisch..., want er wordt natuurlijk wel getafeltennist hier.

OZ: Ja.

D14: En het is wel een glazen wand, dus...

OZ: Oké, dus je hebt met van dat akoestisch spuitmateriaal...

D14: Ja. Ja, akoestisch.

OZ: Weet je of dat inderdaad dat tafeltennis een beetje dempt?

D14: Eh... Iets. Maar niet, ja, niet helemaal. Eerst had ik het nog open getekend, dus alleen die plantenkas eigenlijk als scheiding, en dan hier een open doorgang en daar een open doorgang, maar dat hebben we ook uiteindelijk dichtgezet. Omdat we toch bang waren dat het té veel overlast geeft. En, ehm... je hoort het wel, maar de mensen vinden het niet erg.

OZ: Nee.

D14: Want... Ja, het is natuurlijk ook nog niet superdruk geweest, maar ze hebben er wel gebruik van gemaakt, maar ze... Eh... dat is ook wel weer de doelgroep, denk ik, die ook best wel, of die zitten toch met de koptelefoon op te programmeren, dus die hebben ook niet zo héél veel last daarvan.

OZ: Ja.

D14: Dus eh...

OZ: Ik zie gekleurde krukjes inderdaad...

D14: Dus het is echt wel dat speelse terug laten komen, om echt zo'n beetje... Maar wel in de stijl van de rest van het ontwerp.

OZ: Wat maakt het wat jou betreft speelser?

D14: Nou echt wel die vlekken op de grond, en het kleurrijke. Kijk, het speelse - Oh ja, er hangen ook nog schommels, dat staat niet op de foto, maar daar hangen schommels, én er is een ballenbak. Dat is wel heel bijzonder. Maar daar zijn nooit de ballen ingegaan, ik weet niet of ze dat inmiddels wel gedaan, maar in verband met corona natuurlijk. We hadden het idee om, dat zie je in het ontwerp, hier - of dat hadden ze zélf bedacht, dat ze een ballenbak wilden, maar uiteindelijk hebben we hier ook een overlegtafeltje in gezet, dus weet je, je kent het misschien wel, die plaatjes van Coolblue. Alleen dat is dus nooit echt in gebruik genomen. Wilden ze wel nog gaan doen, maar dat heb ik ook niet meer gehoord of dat al gebeurd is, toen het met corona weer een beetje minder was.

OZ: Ja.

D14: Maar ja, dus inderdaad wat er speelser is, is echt wel meer gewoon de sfeer, en het gebruik van poefen en het flexibel indeelbare. Je kan hier gewoon... En ja, dat eigenlijk. Ja.

OZ: Je kan met die krukjes schuiven?

D14: Ja. Je kan die tafel ook ergens anders neerzetten als je wil, of... Zo eigenlijk.

OZ: En wat is het verschil met die andere sociale ruimte, die meer loungeruimte? Het belangrijkste verschil?

D14: Ja, nou dit is die andere. En daar zie je ook nog steeds wel kleur. Iets minder fel, dus iets gedemptere kleuren. En die kleur zit dus in die vergaderruimtes, ook wel in die ronde vormen, in de lampen... Maar dit is wel wat meer huiskamerachtig, of ja, minder echt spelelement, zal ik maar zeggen.

OZ: En waar zit hem dat in? Wat maakt dit nou meer huiskamer dan die andere ruimte?

D14: Ja, ik denk toch ook wel de knusheid, dat het kleiner is. En het zijn vaste elementen. Dus hè, die bank ga ik niet zo snel ergens anders neerzetten. En de andere ruimte is eigenlijk, die kun je helemaal leeg gooien en iets anders doen, bij wijze van spreken. En dat doe je hier niet. En de bar is natuurlijk een vast element. Er is duidelijk een kleed met twee banken. Ja, die ga je niet zo heel snel meer op een andere manier indelen. Dat denk ik, dat daar het verschil vooral in zit. En dit is echt wel de plek hè, waar je je koffie haalt, en... Hier kom je automatisch ook veel meer.

OZ: Waarom? Omdat het op je route ligt?

D14: Omdat je de koffie gaat halen, daar.

OZ: Ja, ja.

D14: En ja, dat je daar..., je ziet ook als ik daar kom, maar ik ben nou al een tijdje niet meer geweest, maar daarna, toen het in gebruik was, ben ik nog een aantal keren terug geweest. Daar staan altijd mensen, daar, ook om even iets te eten of te doen, of... Mensen nemen hun eigen eten mee, maar er zit een koelkast in en er zit ook een drankkast in. De mensen zien dit echt wel als hun, ja, huiskeuken. Dus niet huiskámer, maar dit is wel echt een plek zoals ze thuis ook even de keuken inlopen als ze thuis aan het werk zijn.

OZ: Oh ja.

D14: Zo wordt het ook wel gebruikt. Ja. Maar qua ontwerp is het wel strak gehouden, wel warm, maar wel strak gehouden, omdat het ook wel een zakelijke ontvangstruimte is.

OZ: En wat voor soort dingen doe je dan bijvoorbeeld niet?

D14: Eh... Ik heb het ontwerp nog wel qua kleuren nog wel verzadigd gehouden. En eh... het ook zo ontworpen dat er niet snel een rommeltje gemaakt kan worden.

OZ: Hoe heb je dat gedaan?

D14: Ja, door minder elementen te kiezen waar je, die makkelijk te verschuiven zijn. Er is toch echt wel een hele duidelijke structuur in de ruimte aangebracht, eigenlijk. Dus doordat je die bar, hè, de bar is een vast element. Nou daar zet je natuurlijk heel snel die krukken aan, die zet je niet zo snel ergens anders. Een duidelijk kleed gedefinieerd waar die zithoek zit, waar je dan die banken neerzet. Nou die banken zijn ook niet te verschuiven. Dus je maakt veel meer een structuur waardoor het sneller netjes blijft.

OZ: En dat vond jij belangrijk omdat het een zakelijke...

D14: Ja. Ja, dat vond de opdrachtgever ook belangrijk, dat het ook wel, in die zin ook wel netjes blijft. En het is ook niet zó huiselijk gemaakt dat het echt een keuken is zoals bij iedereen thuis. Dus je ziet wel ook de overlegruimtes er vlakbij. Dat maakt natuurlijk ook zakelijker.

OZ: En de keuze voor het type meubilair in deze ruimte?

D14: Eh... Ja, inherent aan de functie, eigenlijk. Wel ook makkelijk schoon te maken. De barkrukken die zijn ook te draaien bijvoorbeeld. Dus die zijn in het gebruik ook wel weer echte barkrukken. Maar omdat daar ook gegeten en gedronken wordt, geen stoffering bijvoorbeeld, waardoor het dus ook makkelijker schoon te houden is. En qua banken is het eigenlijk gewoon eenvoudig. Ja, eenvoudig, maar toch loungerig, zonder dat het een plofbank is. Daar zit natuurlijk ook die... hè. Of je deze bank kiest of een echte oude, uitgezakte leren bank, dat maakt het ook wel verschillend.

OZ: Ja.

D14: Dus dat... Ja, dat eigenlijk, ja.

OZ: Je zei net iets over de keuze voor ronde vormen. Waar...? Ja, ik zie hier natuurlijk aan het plafond ronde vormen. Waarom heb je daarvoor gekozen en wáár?

D14: Eigenlijk alleen maar hier. Even kijken... Dit is best wel strak gehouden, maar hier hebben we, ja, omdat de ruimte al speels is en een rare vloer, maar de ronde vormen hier is het wel om het vriendelijker te maken. -Heel even, hoor... Had ik iets eerder moeten doen, sorry.

OZ: De deur dicht?

D14: Ja, haha. Dus die ronde vormen daar, ja, ik denk vooral om het vriendelijker te maken hè. De rest van het ontwerp is redelijk strak, redelijk... Wel hè vriendelijk in materialen, maar wel strak in lijnen. En deze ruimte, die vroeg dan om wat meer breking, en daar maak je het wat vriendelijker en daardoor misschien ook wel wat toegankelijker.

OZ: Ja. En waar zat die vriendelijkheid van die materialen dan in?

D14: Ehm... In dít geval zit dat eigenlijk alleen maar bij de banken en het kleed, in deze ruimte. ... Ja, bij binnenkomst heb je het hout in de gang, waar ook natuurlijk wat meer warmte en dus ook vriendelijkheid... Hout op het plafond en de vloer, op de grond. Maar in de ruimte.... Even kijken... Bij de speelruimte is dat ook het gebruik van hout en vloerbedekking op de grond. En dan ook vloerbedekking met een hele specifieke print. En het gebruik van groen is ook een beetje, hoe noem je dat, afgekaderd.

OZ: Ja, want dat zit, je noemde het al een kas, het zit inderdaad tussen glas?

D14: Ja. Dat is wel specifiek een wens van de opdrachtgever. En daar hebben we over gesproken van we willen wel, óm het inderdaad huiselijk en vriendelijk te maken, wilden ze heel graag planten, maar het mocht geen jungle worden. En om ook te voorkomen dat er hier en daar een plantje neer werd gezet ,en die ook weer verschoven konden worden, ja, heb ik toch... -en ik heb het uiteindelijk ook wel de office jungle genoemd, dus dat was eigenlijk ook een beetje soort eigenwijs naar de opdrachtgever toe want ik heb, ja, eigenlijk een soort kleine jungle'tjes gecreëerd. En door ze dus in een kast te maken, heb je wel visueel het beeld van groen, en het ís ook echt groen, er zitten ook gewoon echte planten in en die... Maar het is wel gesitueerd op één plek. Of op drie plekken eigenlijk, want er zijn drie van die kassen in de gang.

OZ: Dus alleen op de gang?

D14: Maar het is wel vanaf alle kanten goed te zien. Van alle plekken af goed te zien.

OZ: Ik zie wel een plant in de hoek van die kamer.

D14: Ja, ze hebben uiteindelijk hebben ze toch hun planten meegenomen, haha. Was niet helemaal het ontwerp, maar goed. Ja, en hier hebben we natuurlijk in die ruimte wel ook extra planten neergezet, in die speelruimte. Want dat was eigenlijk helemáál de jungle, vandaar ook een groenachtige vloer. Hier zie je: vanaf de werkplek keek je ook op die kassen. Ja. Dus vanuit iedere ruimte is het wel te zien, zal ik maar zeggen. Even kijken... Oh, hier zie je wel de ballenbak!

OZ: Oh ja!

D14: Dus ze hebben hem toch... Dan hebben ze hem daarna leeggehaald.

OZ: Ik wou net zeggen: ik zie wel ballen liggen.

D14: Ja, ja. Nee, we hebben hem wel... Dan hebben ze hem daarna leeggehaald, dat zou kunnen hoor.

OZ: En er toen een overlegplekje van gemaakt?

D14: Ja.

OZ: En ik zie iets van groen aan de wand…

D14: Ja, die hebben ze meegenomen. Dat was niet mijn keus, maar haha. Die hebben ze meegenomen van hun vorige kantoor.

OZ: Ja, wat voor iets is het?

D14: Het is mos. Het zijn mospanelen.

OZ: Oké. Écht mos?

D14: Ja. Ja, ze hadden...

OZ: Waarom zou jij dat niet kiezen?

D14: Ja.. nee... Ik ga, ik vind... Dat is denk ik gewoon meer een persoonlijke voorkeur. Maar vaak wordt er voor gekozen omdat dat dan praktisch is: het hoeft geen water gegeven te worden en het is toch groen. Ik vind het een beetje, ja, net niks. Zo van: oh, ja, we willen iets groens dan doen we even, ja, mos tegen... Ik vind het te weinig statement geven, eigenlijk. Toch. Nou, dat is meer persoonlijke voorkeur wel denk ik, vooral. Ja. Ehm... wat vroeg je verder nog?

OZ: Zijn er nog andere dingen die je hebt gedaan om op deze verdieping de mensen bij elkaar te brengen? ... Of voor de persoonlijke gesprekken?

D14: Ik zal even de plattegrond erbij pakken, weer. Ehm... nou meer voor de persoonlijke gesprekken hè, voor de medewerkers onderling, hebben ze dan wel voldoende overlegplekken ook nog. Twee kleinere overlegplekken en zelfs één hele grote, wat ze ook de board room noemen, die ook, ja, voor iedereen toegankelijk is. Dit zijn gewoon meer concentratieplekken, dus dat zijn eigenlijk geen sociale plekken, maar de managementkamers, die zitten ook wel... Die zijn wel heel transparant is, dus het idee is wel ook dat je de manager altijd ziet zitten, makkelijk kan binnenlopen. En als ze er niet zijn, worden het ook als overlegplekken gebruikt. Dus het zijn geen váste werkplekken.

OZ: Nee. En die overlegkamertjes aan de huiskamer, om die even te noemen, dat zijn wel glazen hokjes toch?

D14: Ja. Dat zijn die gekleurde wanden die je hier... Even kijken... déze kamers zijn dat. Ja. Dus die, dat is wel echt de keuze om het allemaal heel transparant te houden en geen folies. Maar ik denk dat dat heel erg met de bedrijfscultuur te maken heeft. Omdat er toch wel vaak wordt gevraagd om folie, omdat mensen toch privé willen kunnen zitten, maar dat was bij dit bedrijf niet het geval. Er is ook niet naderhand nog een vraag naar gekomen.

OZ: Nee. En je hebt het ook niet zelf opgenomen in het ontwerp?

D14: Nee. Nee, ik doe dat eigenlijk alleen als daar specifiek om gevraagd wordt of dat ik zelf in het gebruik hoor van: maar we moeten wel veel privacy-gesprekken hebben, of wat dan ook, dan doe je dat wat meer.

OZ: Ja. En als je nou hier werkt en je raakt aan de praat met iemand en het wordt een iets persoonlijker gesprek, waar kun je dan heen?

D14: Ehm... Nou wel ook in die concentratieplekken in de gang. Maar die zijn overigens ook wel van glas. En de board room, die is eigenlijk vanuit de gang niet te bekijken. Maar dan moet hij natuurlijk niet bezet zijn. Dus die keuze is er niet veel, maar ja, dat is ook wel iets grappigs: daar is niet specifiek naar gevraagd. Dus... Deze kamer is helemaal dicht, ook omdat hier ook wel plannen worden besproken die misschien nog niet gezien en gezegd mogen worden. En dit glas is, alleen vanaf deze kant zie je planten en vanaf de andere kant kan je niet de kamer in kijken.

OZ: De board room is wat meer afgezonderd?

D14: Ja. Maar inderdaad...

OZ; Qua persoonlijke uitingen van mensen, hadden ze daar nog behoefte aan? Is daar plek voor?

D14: Nou, dat is eigenlijk wel een goeie, want daar is eigenlijk niet over gesproken. Nee, dat is niet waar, dat is wel over gesproken en daar hebben we eigenlijk over afgesproken: daar is in die leisure room deze wand voor.

OZ: Iets boven die houten... is het een bank?

D14: Ja, een soort tribune'tje. Je kan er ook op zitten, ja, die houten....

OZ: Dus op die wand kunnen ze iets ophangen als ze willen?

D14: Ja.

OZ: Wat is dit voor wand?

D14: Dit is eigenlijk een gewone wand die een groen kleurtje heeft gekregen. Dus het is niet specifiek een prikwand, maar het idee was wel om daar met het team, maar dat was op het moment van de foto’s nog niet gedaan, om daar wel meer persoonlijke dingen kwijt kunnen. Omdat het toch ook flexplekken zijn, dus het was niet de bedoeling dat je dat op je eigen plek zou doen. Je hebt natuurlijk ook niet veel wanden in het plan, of niet veel gesloten wanden. Dus dit was dan de plek waar ze dat zouden willen en kunnen doen. Ja.

OZ: Ín die leisure room?

D14: Ja, dus dat is dan ook wel wat je dan ziet van: als we het dan doen, dan doen we het wel op de meest persoonlijke, of ja, meest interne bedrijfsplek. Ja, om het ook voor onszelf te houden, zal ik maar zeggen.

OZ: En niet in de huiskamer, waar je misschien ook nog wel eens gasten ontvangt.

D14: Precies. Ja.


Project 25

OZ: Oké. Ja, dat dat soort aspecten dus, wil ik weten. En je had nóg een project uitgezocht, begreep ik?

D14: Ja, dat zal ik eerst even hier laten zien. Het gaat namelijk om het bedrijf [P25] in [gemeente]. Ik ga eerst dit laten zien. Dit is dan nog niet zozeer het project, maar dit is wel het bedrijf. Het is een groot, ook ICT bedrijf trouwens, maar dan meer verkoop van ICT producten en oplossingen. Het is een [nationaliteit] bedrijf en dit is dan de Nederlandse tak. Daar werk ik al sinds 2016, 15 voor, geloof ik. Toen zijn ze van één verdieping naar vier verdiepingen gegaan. Dat is dit project, wat ik hier laat zien. En dat was heel erg gebaseerd op activiteit-gerelateerd werken en daar hadden ze... 

Nou in die zin is dit ook al eigenlijk best wel een interessant project, dus misschien moet ik hem in z'n geheel meenemen. Daar hebben we met vertegenwoordigers van alle verdiepingen heb ik een workshop gehouden en gekeken van hoeveel doe je aan, maar dat was dus vijf jaar geleden, vijf jaar geleden, ja, zes jaar geleden zelfs al, ja, hoeveel doe je aan verwerken, aan overleggen, aan ontmoeten, samenwerken en... 

Nou, wat je daar merkt, is dat ze heel veel overleg hadden, ook met externen, maar dat hoefde niet per se heel formeel te zijn. En er was ook een hele duidelijke cultuur wel, om veel met elkaar te doen, ook op ontmoetingsvlak. Ja toen eigenlijk al. Maar het is ook een heel [nationaliteit] en formeel en zakelijk verkopen, dus het is gewoon een vérkoopbedrijf eigenlijk. 

Dus wat ze toen al hebben gedaan, is een werkvloer gemaakt, waar een goeie combinatie is van overleg, of van open overlegplekken, of open werkplekken, afgewisseld met overlegruimtes ertussen, zoals je hier misschien ziet. Hier zie je gewoon echt overlegplekken en dan weer een aantal werkplekken en dan soms een zitje er tussendoor. Het was echt gewoon een hele goede mix op vier verdiepingen. En zij hadden één bovenverdieping, waar dan het restaurant was en een hele grote vergaderzaal, evenementenzaal... 

Dus in die zin een goede mix van ontmoeten, maar nog best wel traditioneel of ja, hoe noem je dat. Je merkte wel dat het bedrijf heel open stond voor, ja, sociale interactie en dat zat 'm misschien niet eens in het interieur, maar ook heel erg in de cultuur, dat ze zo veel met elkaar deden. Of deden: doen. En dat daar ook gewoon openoverleg plekjes zijn. Je ziet het wel een beetje in deze ontwerpen. Maar toen kwam... En ze zijn heel erg aan het groeien.. 

Oh ja, er is ook een game corner, dus op diezelfde verdieping ook een game corner. Daar hebben ze allemaal zelf om gevraagd, dat is allemaal in die sessies naar voren gekomen van: nou, we willen ook wel ontspanningsplekjes. En qua uiterlijk, ja, zie je hier zelfs op de werkvloer ook wel wat meer kleur. En ja, die gekke lijnen, zie je hier misschien wel terugkomen, dat is ook omdat ze heel veel sportieve uitingen hebben, ben ik heel veel....

OZ: Een soort atletiekbaan door de gang.

D14: Ja, haha, eigenlijk wel. Het waren twee gebouwen en die waren door een brug aan elkaar verbonden. Dus die baan, die gaat ook over die brug door.

OZ: Oh zo! Waarom heb je dat gedaan?

D14: Om die verbinding te maken. Ja, in die zin was ook wel grappig: het waren twee panden en zij hadden in één pand dus één verdieping en ze kregen in het andere dan drie verdiepingen. En geen van de verdiepingen was de begane grond. Dus de entree was ook nog op de begane grond. Dus wat we uiteindelijk hebben gedaan, is ehm... De entree is op de begane grond, maar we hebben eigenlijk de lift gelijk naar de tweede verdieping gedaan. En op de twééde verdieping zit de receptie. En de receptie, dáár zit ook de brug naar de andere tweede verdieping. 

Dus wat we eigenlijk hebben gedaan is de receptie en de directie, dus de ontvangst van gasten, zitten in de kern van een bedrijf. Want je kon dus vanuit de ontvangst naar de overkant naar de andere verdieping, je kon één verdieping omhoog naar het restaurant en ontmoetingsplek en één verdieping omlaag naar weer een werkvloer. Dus je komt echt in het midden van het bedrijf binnen, ook al kom je dus niet op de begane grond binnen. Dus dat.

OZ: Waarom heb je daarvoor gekozen?

D14: Eh, ja, óók om die verbinding tussen die twee gebouwen te kunnen leggen. Want dat is eigenlijk hè, ja als je het dan over... Het is ook wel een soort sociale cohesie, want hoe gaan we, dat was eigenlijk de grootste vraag tóen, van hoe gaan we dat nou doen? Want we hebben straks een ander gebouw, maar we willen wel, ja, dat bedrijf bij elkaar houden, of die mensen, geen groepjes. Toen kreeg ook iedere afdeling een plekje in het gebouw, niet helemaal vrij invulbaar. En we willen niet één bedrijf, of één afdeling, in het verste hoekje achterin maken. 

Dus hoe kunnen we ook zorgen dat er toch die verbinding blijft? Nou die brug was natuurlijk al iets wat.. die kwam er echt, is zeg maar bouwkundig gekomen. Maar dan nog moet je wel stimuleren dat ze die oversteek maken. En eigenlijk door dus de ontvangst op die tweede verdieping ook te maken, was die oversteek ook heel dichtbij. En niet heel ver weg.

OZ: Ja.

D14: Ja, dus dat is toen al... Ja en dat zie je ook wel in de praktijk, dat dat geslaagd is.

OZ: Die lijnen op de vloer, die helpen om dat aan te geven?

D14: Ja. Om ook echt wel een beetje die beweging erin te houden. Dat was wel, buiten wat je ook in dat andere project zag, groen en warmte, was ook wel beweging één van de belangrijkste, vonden ze. Het was vooral niet de bedoeling dat mensen vast op een plekje bleven zitten. En dat deden ze ook al niet: omdat het salesmensen zijn werd er heel veel gebeld in de gangen, en werd er al bellend zo heen en weer gelopen. Dus daar hebben we een beetje oplossingen aan proberen te bieden. Ehm... 

En als je nou hè doorgaat naar het nieuwe project was ik voor hun heb gedaan. Ze hebben nog een verdieping erbij gekregen. Ze zeiden van ja, we willen niet nog weer een kopie erbij. Want inmiddels hadden ze, in het jaar daarvoor hadden ze ook weer een andere verdieping... Wel de begane grond van dat laatste gebouw, dat tweede gebouw, hebben ze nu wel, maar die ontvangst is nog steeds op de tweede verdieping gebleven. Dus dat heb ik dus ook niet veranderd. Dat hebben ze ook wel echt zo gehouden. Dus je komt nu echt binnen, wel bij hun al, maar je moet je melden op de tweede verdieping, dus dat hebben ze wel zo gehouden. 

Nou hebben ze op de verdieping onder, dus aan de andere kant van de brug, onder hebben ze een verdieping erbij gekregen. Maar de zeiden wel: we willen niet nog wéér zo'n verdieping. We willen wel een héle andere vloer, waar ontmoeting centraal staat. Waar je ook kan zitten werken, maar waar mensen toch, met name voor, ja, echt voor die sociale cohesie naartoe komen. Als ze willen werken...

OZ: Wat leuk.

D14: Ja, dus dat was echt superleuke vraag eigenlijk. En zij zagen eigenlijk ook wel van mensen, die kunnen ook gewoon op die werkplekken zitten en als er ook nog maar genoeg concentratie is... Maar mensen komen toch óók naar kantoor om met elkaar te overleggen of... Een overlegplek was wel echt een ding dat ze te weinig hadden. En zitten werken, ja, dat kunnen mensen ook wel thuis blijven doen, dus... 

En het restaurant, wat we dus boven hebben, dat is dit restaurant, was ook niet meer groot genoeg, want het bedrijf was heel erg aan het groeien. Dus was de vraag aan mij gesteld van ja, die verdieping, wat kunnen we daarmee om echt iets anders te doen? Ze wilden eerst nog een andere interieurontwerper vragen, omdat ze dachten dat ik alleen maar dit kon, haha. Maar ik zeg: nou wordt het leuk en dan ga je die vraag bij iemand anders neerleggen. Dus dit heb ik trouwens, dit concept hebben we bedacht samen met [samenwerkingsverband], met die interieurontwerpers waar ik [andere projecten] mee doe, dus die hebben daar wel bij geholpen. Even kijken... 

Nou, dit is dat gebouw, en toen hebben wij een concept bedacht, echt een heel ander concept, voor die verdieping, dat hier geeft het wel een beetje weer, uiteindelijk is het 'centraal station' geworden. Waar je én kan aanlanden, waar een koffiebar is, maar waar ook een bibliotheek zit om rustig te werken. Recreatie voor eventueel wat ontspanning, die is wel een beetje komen te vervallen.... Samenwerken, en nou ja, town hall meetings, dus ook voor de grotere meetings. En hybride overleg, want dat kwam natuurlijk ook steeds, wordt ook steeds actueler. Hier zie je nog even die analyse van waar die brug tussen zit, dat verhaal. Als je daar nog weer van weten wil weten, hoor ik het wel. Maar daar hebben we dus een vlekkenplan gemaakt. Het is een beetje vreemd gebouw: hier zit de kern, hier kom je binnen eigenlijk.

OZ: Ja, bijna een beetje in het midden.

D14: Ja, echt in het midden. En dan eigenlijk als je binnenkomt, dan hebben we gezegd, loop je eigenlijk, want dat is een hele brede...stuk gebouw, kom je eigenlijk gelijk in het midden in een koffiebar binnen. En dat is echt het centrale punt. Dus je komt, je neemt mensen mee ook, je kan ook gasten meenemen, want die komen dan wel via dit trappenhuis. Ehm... En dat is echt de ontmoetingsplek, waar je koffie kan drinken, waar je in kleine groepjes kan zitten, waar je aan de bar kan zitten, waar ook evenementen gehouden kunnen worden. En naar links daarvan ook gewoon echt aanlandtafels, zoals in een coffeeshop waar je ook de kan gaan zitten werken.

OZ: Wat vind jij belangrijk voor deze ruimte?

D14: Voor dit stukje van de vloer?

OZ: Ja.

D14: Dat het echt wel dat koffiebar-uiterlijk had. Dat je echt dacht van... Het hoeft dus niet huiselijk alsof je thuis zit, maar alsof je, ja net zo goed ergens in de stad loopt en ergens zo een koffiebar binnenloopt. Dat eigenlijk. Dat je daar je koffietje bestelt en dan daar gaat zitten.

OZ: Ja. Waarom koos je daarvoor, voor zo'n soort uitstraling?

D14: Ehm... Ja, het was natuurlijk ook wel de vraag, het was ook wel gevraagd van we willen echt iets anders. We willen echt mensen ook wel een plezier bieden dat als ze hebben zitten werken, ook op de andere verdiepingen, wat natuurlijk veel meer gewóón kantoorverdieping is, dat ze echt even een uitstapje kunnen maken. Echt even... Én dat ze met collega's niet de deur uit hoeven. Omdat het net zo leuk of misschien nog wel leuker is om hier te zijn. Dus echt wel het gevoel dat je eigenlijk buiten de deur ook kan vinden naar binnenhalen.

OZ: Hoe heb je dat gedaan? Hoe heb je die sfeer gecreëerd?

D14: Ja, ja, dat is wel een goeie. ... Eh... dit is de plattegrond. Hier komen natuurlijk nog wel meer dingen in, creatieve ruimtes en overlegruimtes, maar daar kom ik zo wel op. Hoe heb ik dat gedaan... Eigenlijk als je binnenkomt loop je echt wel gelijk... Er zit een soort extra framewerk in, dus als je de werkvloer... Ook hier zit een industrieel plafond in, dat zie je hier wel, en daar zit een framewerk waardoor je eigenlijk allemaal een soort kleine kamertjes krijgt. En je loopt dus, dit is ook echt hoe je binnenkomt, je loopt gelijk tegen die bar aan, wat ook wel... Dit is een vloer met, dit is wel pvc, maar wel in tegeltjesvorm hè, dus wat je ook veel in die trendy koffiebars ziet, een betegeld barelement, een betegelde achterwand, de lange krukken. Dus wel echt gewoon in de materialen keuzes gemaakt die je eigenlijk bij de trendy coffeeshops ook wel ziet. Én dus ook een industrieel plafond om het echt wel anders te laten ogen.

OZ: Een industrieel plafond is dan: geen systeemplafond maar open met leidingen?

D14: Ja. Het leidingwerk, dat zie je ook wel hier, is ook weer gespoten om het akoestisch te maken. Dus het is ook donker, donker gespoten, dus in die zin een beetje hetzelfde als bij het vorige project, maar... ehm...

OZ: Waarom heb je gekozen voor een donkergekleurd plafond?

D14: Ehm... je hebt ehmm... ja, ik denk om het leidingwerk ook wel rustig te houden, dus om het niet te rommelig te laten hè. Licht is ook wel weer wat zichtbaarder dus als je het donkerder maakt, maak je ook wel de oneffenheden minder zichtbaar. Maar qua sfeer mocht het ook wel wat, want die andere vloeren zijn heel licht, mocht het ook wel wat donkerder, wat knusser misschien, of... Dat dus. Ja wel ook om die, hoe noem je dat, beschutting of zo te creëren. Dat het wat... Dat het niet te massaal werkt, want het is best wel een grote ruimte. Ja, dat framewerk draagt daar ook aan bij. In plaats van dat je een hele open vloer hebt, zeker dit gedeelte want achter die muur zitten nog zitjes en dingen. Maar eigenlijk hebben we het daarbinnen wel opengehouden maar toch kleine zitjes, zodat je ook met veel mensen toch iedereen z'n eigen plekje kan vinden.

OZ: Ja. Een beetje opgedeeld in gevoelsmatige kleine ruimtes en soms ook fysiek iets kleiner als er een paneel in dat frame staat, wordt het wel een soort wandje.

D14: Ja. Ja. Ja wel een soort, hier zie je ook, dit is dan van de andere kant...Aan de rechterkant zitten dan die aanlandplekken. Dat zijn dan wel echt koffietafels, dus geen bureaustoelachtige, of geen zakelijke stoelen. Gewoon wel kuipstoelen die je ook in een restaurant zou kunnen terugvinden. Het zijn niet per se deze geworden hoor, maar wel echt meer horeca-achtige stoelen dan echte werkstoelen. Het is wel de bedoeling dat je hier gaat zitten werken, of kán zitten werken, maar het zijn ook geen plekken waar je de hele dag blijft zitten als je een slechte rug hebt. Maar wel echt, ja, echt koffiehuis-achtig.

OZ: En wat maakt het nog meer koffiehuisachtig wat jou betreft?

D14: Eh... Ja, de keuze, de verschillende zitmogelijkheden. Ik weet niet of ik daar een goed beeld van heb, even kijken.... Ja, dus de hoge, een barhoogte of in ieder geval: een keukenbarhoogte, of halve hoogte, de lange tafels zoals hier, en...Ja, ik heb hier blijkbaar minder plaatjes van, misschien zie je dat hier ook wel, als ik het hier een beetje aanwijs: loungeplekjes, dus echt gewoon banken. Dus die variatie in hoogtes maakt het wat mij betreft ook meer koffiehuis-achtig. Zodat je zelf, waar je je koffietje haalt, of koffietje pakt, bij de bar, dan kiest waar je gaat zitten: of je dan laag gaat zitten, of aan de bar zitten, of aan een werktafel gaat zitten.

OZ: Waarom denk je dat het belangrijk is dat mensen dat kunnen kiezen, in dit geval, op kantoor?

D14: Eh... Omdat, ja, ieder moment... Ik denk dat de sociale momenten, die momenten zijn ook heel verschillend. De ene keer ga je met één collega even koffie drinken en informeel praten, de andere keer is er misschien wel een soort evenement waar je iets gaat vieren met z'n allen. Maar ook als je zegt van we gaan allebei zitten werken, of met z'n allen zitten werken, of met een klein groepje, dan heb je weer een langere tafel nodig, terwijl als je iets te vieren hebt, dan ga je rondom die bar staan of met een barkruk of... En als je een wat informeler of misschien wat zwaarder gesprek heb, ga je misschien liever in die loungeplek zitten. Dus die momenten, die sociale momenten, zijn óók heel verschillend. Én persoonlijke voorkeuren, denk ik ook wel, dat dat er ook mee te maken heeft. Dus dat...

OZ: Ja. Ontmoeten heeft veel kanten wat jou betreft?

D14: Ja! Ja. Je kan niet van tevoren met zo'n ruimte bedenken - hier heb ik natuurlijk nog geen ervaring mee, omdat het nog niet opgeleverd is - maar je kan ook niet van tevoren bedenken hóe het gebruikt gaat worden en wat nou méér gebruikt gaat worden. Iedereen is heel enthousiast over deze plekken. Ze zijn ook echt wel echt wel van mening dat het veel gebruikt gaat worden. Ze zijn zelfs bang dat die andere vloeren niet meer, of te weinig gebruikt gaan worden, zeker het restaurant, terwijl dat ook een heel mooi terras heeft. Dat restaurant heeft een dakterras. Ja, dat is natuurlijk ook wel iets waar mensen op aanslaan.

OZ: Ja.

D14: Dus... Ja, dat zal dus nog moeten blijken.

OZ: Ja.

D14: En hier zitten dus ook veel overlegruimtes nog hè. Dit zijn hybride overlegruimtes. En dit zijn ook overlegruimtes, maar waar ze bewust geen beeldschermen in hebben gedaan, dus waar echt alleen maar... En ook ronde tafels hebben we dan bewust gedaan, zodat je niet allemaal met z'n allen naar een scherm gericht bent, maar dat je echt aan de ronde tafel zit om écht te overleggen. Ook doordat er véél overlegplekken zitten, om... Als je uitloop hebt, dan ga je ook nog even aan die koffiebar zitten. Dus er zal ook veel verkeer zijn, in die ruimte. Dus dat eh... 

Dit is een grote workshop-ruimte, die gescheiden wordt door gordijnen. En deze hoek qua deuren kan open, dus deze kan ook helemaal als een soort open plein blijven. Dus als deze schuifdeuren openstaan, loop je eigenlijk van die koffiehal ook hierin en kunnen het ook allemaal losse nisjes zijn waar je zit te werken. Dus het is best wel een grote verdieping waar veel interactie kan plaatsvinden.

OZ: Ja. Met flexibiliteit dus, in open-dicht.

D14: Ja. Ja, dus ergens ook best wel heel zakelijk, want je hebt gewoon best veel overlegruimtes, creatieve ruimtes... En ze hebben hier ook een filmstudio gemaakt, tussen de kleine ruimtes hierachter, omdat er ook heel veel, ja, workshops, of webminars, dat soort dingen, worden opgenomen. Nou, dat doen ze ook op deze verdieping. Dan kan je natuurlijk ook meekijken als je wil, als je zachtjes bent. Ja. 

En dit is de bibliotheek. Dat is echt wel een stilteruimte. Van één kant heel vreemd om dat op zo'n hele drukke verdieping te doen, maar dat is een beetje meer vanuit het gebouw: dit is echt een dode hoek. Dat zie je ook op de andere verdiepingen: daar zitten ook de rustige werkplekken. Nou ja, er zijn natuurlijk ook wel mensen die gewoon rustig willen werken en die misschien zelfs ook die andere verdiepingen nog te open vinden. Dit wordt echt een stilteplek. Die had ze niet.

OZ: Oh.

D14: Ze hadden óf open plekken óf overlegplekken, en die waren er al te weinig. Maar een plek waar je gewoon stil gaat zitten werken, waar je afspreekt niks te zeggen, die hadden ze niet, dus die... En dan zie je wel: ook als daar van een kant heel veel behoefte is aan ontmoeten, is er óók veel behoefte aan dit soort plekken. Dat is voor mij ook altijd wel een les geweest, dat je zorgt, en dat adviseer ik ook altijd, je moet wel zorgen dat er ook voldoende plekken zijn waar je je kan terugtrekken, of waar je inderdaad in rust of in privacy kan spreken. Ja.

OZ: Oké.

D14: Dus dat, ja.

OZ: Nou, we zijn een beetje door de tijd heen. Ik weet niet of je nog wat wil aanvullen of dat je zegt nou, we hebben het belangrijkste wel gehad?

D14: Ik denk dat we het belangrijkste wel hebben gehad inderdaad. Ja.

18


